sahin-hukuk

Türkiye'de Yabancı Uyruklu Kişilerin İstihdamı

Türkiye'de Yabancı Uyruklu Kişilerin İstihdamı

Gayrimenkul ve Kamu Hukuku Ekibi

Kasım 2016

Türkiye’deki göç hareketliliği yıllardır sürmektedir. 1960’lı yıllarda Türkiye göç veren ülke durumundayken, 1980 yıllarından sonra coğrafi konumu nedeniyle önce transit ülke olmuş, ardından kültürel zenginliği ve ekonomik nedenlerinden dolayı göç almaya hedef ülke haline gelmiştir. Bu süreçte yoğun göç hareketleri nedeniyle gerek kaçak göçmenlerin gerekse ülkeye yasal yollardan giren yabancıların kayıt dışı çalışmasını önlemek amacıyla 27.02.2003 tarihinde 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun yürürlüğe girmiştir.

 

Bu kanun kapsamında, 2009 yılında yabancıların çalışma izni başvuru sayısı on bine yakın iken, sadece çalışma izniyle Türkiye’de ikamet eden yabancıların sayısı seksen bine ulaşmıştır. Ayrıca son dönem istatistiklere bakıldığında, ülkemize yasal yollardan giren yabancıların yönetici ve teknik eleman gibi vasıf düzeyi yüksek alanlarda istihdamında artış olduğu tespit edilmiş ve gelişmelerin gerisinde kalan 4817 sayılı kanun ve yönetmeliklerinin yeniden gözden geçirilmesi gereği duyulmuştur.

 

Özellikle son yıllarda ekonomi politikaları açısından yakalanan istikrar sayesinde Türkiye yabancı yatırımcılar için cazibe merkezi haline gelmiştir. Yabancı şirketlerin ülkemizde yatırım yapmaları için verilen teşvikler ve bu alanda kolaylık sağlaması bakımından yeni mevzuata gereksinim ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda gündem ve uluslararası işgücü politikasının ihtiyaçları karşılayan, 28.07.2016 tarihinde TBMM’de kabul edilerek yasalaşan 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu 13.08.2016 tarih ve 29800 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

 

Uluslararası İşgücü Kanunu kimleri kapsamaktadır?

 

Bu kanun başta Türkiye’de çalışmak isteyen gerçek ve tüzel kişileri ; bunun yanı sıra  sadece çalışmak isteyen değil, bir işveren yanında mesleki eğitim ve staj görmek isteyen kişileri de kapsamaktadır. Çalışma iznine ilişkin başvuruların değerlendirilmesi ve kabul edilmesi; yabancı kişilerin niteliğine ve ülkeye katkısına göre yapılmaktadır. Türkiye’de çalışacak yabancılar her türlü mesleği icra etme hakkına sahip değildirler. Nitekim yürürlüğe yeni giren 6735 sayılı Kanunun 9/ç maddesinde; Diğer kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için yapılan çalışma izin başvurularının reddedileceği öngörülmüştür.

 

Ev Hizmetlerinde Çalışacak Yabancı Uyruklu Personel;

 

Türkiye’de ev hizmetlerinde çalışacak veya çalıştırılmak istenen yabancıların yapacakları meslekler bazı kanunlar ile kısıtlanmıştır. Kişilerin evinde bir yabancı personel istihdamında bulunmak istemesi halinde çalışma ortamının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yabancı personel çalıştıracak evlerde aradığı kriterlere uygun olması gerekmektedir. Bu kapsamda, ev hizmetlerinde sadece yaşlı, hasta ve çocuk bakımı için yabancılara çalışma izni verilmektedir. Evinizde bir yabancı uyruklu personel çalıştırmak istiyorsanız bu kişinin, evinizde sadece hasta/yaşlı bakıcı veya çocuk bakımı işlerinde çalışmasına müsaade edilmektedir. Bununla beraber bakılacak hastanın bakım işlemleri yüksek fiziksel güç gerektirmediği takdirde ev hizmetlerinde çalışacak yabancı personelin bayan olması gerekmektedir. Bakılacak kişinin rahatsızlığı doktor tarafından kanıtlanmış olmalı ve söz konusu bakılacak kişinin 65 yaş üstünde olması gerekmektedir. Çocuklar bakımından ise başvuru esnasında çocuğun yaşı 11 yaşını aşmamalıdır. Bu doğrultuda yukarıda açıklanan kriterlere uygunsa ancak ev hizmetlerinde çalışacak yabancı personel için çalışma izni verilebilmektedir. Ayrıca belirtmek gerekir ki; alınan çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine de geçmektedir. Ancak tek başına alınmış ikamet izni hiçbir zaman çalışma izni yerine geçmemektedir. 

 

İzinsiz Çalışan Yabancılar ve İşverenleri Hakkında İdari Para Cezaları Uygulanmaktadır.

 

Türkiye’de çalışmak isteyen tüm yabancı uyruklu kişilerin çalışma izni olmaksızın çalışması ilgili kanunla yasaklanmıştır. Bu şekilde yabancıların kayıt dışı istihdamının engellenmesi ve denetimlerin etkinliğini sağlamak amacıyla kanuna yeni hükümler getirilmiştir. İzinsiz çalıştığı tespit edilen yabancılar ve işverenleri hakkında idari para cezaları uygulamaktadır. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu 23/5,b maddesine göre çalışma izni olmaksızın bir işverene bağlı olarak çalışan yabancıya 2.400 Türk Lirası, yabancı çalıştıran işverene veya işveren vekiline her bir yabancı için 6.000 TL tutarında idari para cezası verilmektedir.

 

Netice olarak, Türk mevzuatına yeni giren 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu Türkiye’nin kurumsal altyapısını güçlendirmekte; Kayıt dışı yabancı istihdamını önlemekte ve uluslararası işgücü hareketlerinin takibini kolaylaştırmaktadır. Ek olarak; ilgili kanun muhteviyatında yabancı kişilerin Türkiye’de şirket kurması ve doğrudan yabancı yatırımlara imkân sağlayan düzenlemeler de mevcut olup işbu kanun ile Türk vatandaşları için de yeni istihdam alanları yaratılmakta ve ülkenin ekonomisine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Diğer taraftan söz konusu kanunun yürürlük tarihinin oldukça yeni olması sebebi ile nasıl uygulanacağına ilişkin belirsizlikler bulunmakla birlikte uygulamaya ilişkin yol gösterici mahiyette olan bir yönetmeliğin yayınlanması beklenmektedir.